Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi’nin (THKP-C) kurucularından Mahir Çayan’ın yazılarını ve çeşitli isimlerin Çayan hakkındaki değerlendirmelerini içeren kitap hakkında toplatma kararı verildi. Kitabı yayına hazırlayan Dipnot Yayınları Genel Yayın Yönetmeni Emirali Türkmen de yargı karşısına çıkacak.
Dipnot Yayınları tarafından 19 Haziran 2026’da yayımlanan “Mahir Çayan Kitabı: Toplu Yazılar ve Üzerine Yazılar”, Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliğinin kararıyla toplatıldı. Kararda, kitabın örgüt propagandası içerdiği iddiasına yer verildi.
Kitabın hazırlanmasından sorumlu Genel Yayın Yönetmeni Emirali Türkmen hakkında ise “THKP-C terör örgütü propagandası” suçlamasıyla dava açıldı. Davanın ilk duruşması 23 Şubat 2027’de görülecek.
YAYINEVİNDEN TOPLATMA KARARINA TEPKİ
Dipnot Yayınları, toplatma kararı ve Türkmen hakkında açılan davaya yazılı açıklamayla tepki gösterdi. Kararın düşünce, ifade ve yayın özgürlüğünü ihlal ettiğini savunan yayınevi, “Kitaplar suç aleti, düşünceler suç delili değildir” ifadelerini kullandı.
Açıklamada, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 19. maddesine dikkat çekilerek herkesin bilgi ve düşünceleri araştırma, edinme ve yayma hakkına sahip olduğu hatırlatıldı.
Türkiye’nin yakın siyasi tarihine ilişkin eserlerin yasaklanmasının toplumsal hafızayı olumsuz etkileyeceğini belirten yayınevi, tarihsel olayların ve siyasi hareketlerin tartışılmasının engellenmemesi gerektiğini savundu.
“SESSİZ KALMAYACAĞIZ”
Yayınevi, toplatma kararının yalnızca bir kitabı değil, yayıncılık faaliyetlerini ve düşüncelerin serbestçe tartışılmasını da ilgilendirdiğini belirtti.
Kitapların suç unsuru olarak değerlendirilmesine karşı çıkmayı sürdüreceklerini bildiren Dipnot Yayınları, eserlerini okurlarla buluşturmaya devam edeceklerini duyurdu.
Açıklamada, ifade ve yayın özgürlüğüne yönelik müdahaleler karşısında sessiz kalınmayacağı vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:
“Harflerin, kelimelerin ve kitapların yaratıcı gücüne; eleştirinin, dayanışmanın, barışın ve özgürlüğün kurucu gücüne inanıyoruz.”
MAHİR ÇAYAN KİMDİR
Mahir Çayan, 15 Mart 1946’da Samsun’da doğdu. Türkiye’deki 1968 kuşağı öğrenci hareketlerinin önde gelen isimlerinden biri olan Çayan, İstanbul’da Haydarpaşa Lisesi’ni bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine girdi. Daha sonra Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesine geçti. Üniversite yıllarında Türkiye İşçi Partisi (TİP) ve Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF) bünyesinde siyasi faaliyetlere katıldı. 1965’te Siyasal Bilgiler Fakültesi Fikir Kulübünün başkanlığını üstlendi.
1960’ların sonunda sosyalist hareket içerisindeki Millî Demokratik Devrim tartışmalarında yer alan Çayan, daha sonra silahlı mücadeleyi savunan siyasi çizgiye yöneldi. 1970’te arkadaşlarıyla birlikte Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesinin (THKP-C) kuruluşuna öncülük etti. Marksist-Leninist görüşleri benimseyen Çayan, Kesintisiz Devrim başlıklı yazılarıyla Türkiye solunun teorik tartışmalarında etkili oldu.
Çayan’ın liderliğindeki THKP-C, 12 Mart 1971 askerî müdahalesinin ardından silahlı eylemler gerçekleştirdi. Örgüt, Mayıs 1971’de İsrail’in İstanbul Başkonsolosu Efraim Elrom’u kaçırdı. Elrom’un öldürülmesinin ardından yürütülen operasyonlarda yakalanan Çayan, tutuklandı. Kasım 1971’de Maltepe Askerî Cezaevinden firar etti.
Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idamlarını engellemek amacıyla arkadaşlarıyla birlikte Mart 1972’de Ünye’deki radar üssünde görevli üç yabancı teknisyenin kaçırılması eyleminde yer aldı. Grup, rehinelerle birlikte Tokat’ın Niksar ilçesine bağlı Kızıldere köyüne geçti.
30 Mart 1972’de güvenlik güçlerinin düzenlediği operasyon sırasında çıkan çatışmada Mahir Çayan ve dokuz arkadaşı hayatını kaybetti. Üç rehine de olayda yaşamını yitirirken gruptan Ertuğrul Kürkçü sağ kurtuldu. Çayan, 26 yaşında hayatını kaybetti. Türkiye’nin yakın siyasi tarihinde Kızıldere olayıyla anılan Çayan’ın yazıları ve siyasi görüşleri, sonraki yıllarda Türkiye solundaki çeşitli hareketler üzerinde etkisini sürdürdü.
